خبرنامه دانشجویان ایران:داخل غسالخانه مردانه رفتم، جنازه های فراوانی در آنجا وجود داشت. بعضی از آنها در داخل پارچه قرار داشتند اما بیشتر جنازه ها بر روی زمین پخش بودند. بر روی اکثر آنها با کاغذ نوشته بودند«ناشناس».
حاج آقا از جمله افرادی است که در کفن و دفن شهدای 17شهریور سال 1357 نقش به سزایی داشته است. حادثه دلخراشی که توسط دژخیمان ستمشاهی، لکه ننگین درگیری در پرونده این رژیم در تاریخ به ثبت رسانده است.
بررسی زوایای مختلفت این حادثه تاسف بار مجال گسترده ای را می طلبد که ان شاءالله توسط تاریخ پژوهان بررسی شده و خواهد شد. کشتار گسترده مردم به گونه ای بود که خبرنگار فیگارو در گزارش خود میگوید: "کل ماجرا 30 ثانیه بود ". گشودن آتش از زمین و آسمان بر روی مردم نه تنها آنها را از ادامه مسیر خود ناامید نکرد بلکه نقطه عطفی شد که جریانات انقلاب اسلامی به رهبری حضرت "امام خمینی " سرعت مضاعفی گرفت.
* آغاز فعالیت های سیاسی
پدر بزرگ و پدرم از اعضای هئیت های موتلفه اسلامی بودند. به نوعی می شه گفت منزل پدربزرگم خانه تیمی موتلفه بود. حتی طرح ترور منصور در منزل پدربزرگم ریخته شده بود. ایشان تاجری بود که بیشتر از موتلفه حمایت مالی میکرد.
در مورد فعالیت های سیاسی خودم باید بگویم، ما چند نفر بودیم که در کتابخانه مسجد محل کار فرهنگی میکردیم، آن موقع 20 ساله بودم.
من به همراه شهید محمدحسین نیری، شهیدمحبوبه دانش، خانم آیت اللهی، شهید مالکی، آقای ارشادی، خانم خوانساری]همسر آقای ابوالحسنی[ و... در کتابخانه مسجد گلشنی زیر نظر آقای غروی کار فرهنگی می کردیم و توانسته بودیم کار های فرهنگی را به اکثر مساجد جنوب شهر گسترش دهیم ، فکر کنم حدودهای سال 56 بود.
یک سری از فعالیت هایمان را هم با شهید صادق اسلامی که عضو هیت موتلفه بود هماهنگ می کردیم. بسیاری از نیروهای انقلابی به هم وصل بودند و با هم ارتباط برقرار میکردند.
با شهید نیری بحث هایی داشتیم چون ایشان یک مقدار تند بود. استدلالهای خودمان را داشتیم و با هم بحث میکردیم. ایشان فرد با استعدادی بود و در همان سنین نوجوانی و جوانی فلسفه میخواند.
همچنین از جهت استعداد، انگیزه و توانایی جسمی از بچه های دیگر بالاتر بود. کتاب " دنیا ملعبه دست یهود "، مجموعه پروتکل های یهود را ایشان اولین بار برای مطالعه به من داد.
یکی از روزها نیری به کتابخانه آمد و گفت: از قول آقای عسگراولادی شنیده ام که امام فرموده اند هستههای 5 نفره مسلحانه تشکیل دهید. من گفتم: این مطلب دروغ است، امام معتقد به مشی مسلحانه نیست؛ چون من خودم از طریق پدرم این را فهمیده بودم. نیری گفت: آقای عسگر اولادی این مطلب را گفته. ولی من باز زیر بار نرفتم و حتی اگر از خود آقای عسگر اولادی هم میشنیدیم قبول نمیکردم.
تا اینکه چند وقت پیش آقای "احمداحمد " را در نماز جمعه دیدیم و در مورد برخی از جریانات با ایشان صحبت هایی کردم. او گفت : سال 55 که جو امنیت شدیدی را ساواک در جامعه ایجاد کرده بود باعث شد تا ما سفری به نجف داشته باشیم و خدمت حضرت امام برسیم. در نجف به امام گفتیم که همه افتادهاند زندان و اوضاع خراب است .امام در پاسخ فرمودند: فرج نزدیک است، بروید و خودتان را آمده کنید. آقای احمد احمد می گفت در واکنش به این حرف امام در دلم گفتم، انگار امام نفسش از جای گرم بلند میشه. اصلا کسی باورش نمیشد که انقلاب به این زودی ها پیروز شود.
* تهیه سلاح برای ادامه مبارزه
بعد از همین جریانات بود که به دنبال تهیه اسلحه افتادم و با کسانی که قاچاق می آوردند ارتباط برقرار کردم . آقای غروی پول تهیه می کرد و من هم اسلحه خریداری می کردم. اولین اسلحه هایی که خریدیم کلت هایی بود ساخت کشور چکسلواکی. قیمت هرکدام از این کلت ها800تومان بود. بیشتر این سلاح ها را از طرف افغانستان وارد می کردیم .
در همین ایام بود که تمامی فعالیت گروهها و جریانات از همه نوع به بن بست خورده بود و تمام امید ها به امام بود. در این سالهای منتهی به انقلاب تمام جریانات و گروههای سیاسی تیرهایشان به سنگ خورده بود تا اینکه امام حرف آخر را زد، تشکیل حکومت "ولایت فقیه ".
حتی بعضی ها در جریان راهپیمایی 17 شهریور می گفتند ما حکومت اسلامی به رهبری امام خمینی میخواهیم. ما وقتی حرفهای آقای غروی را شنیدیم متوجه شدیم امام هم به این سمت توجه دارند. یعنی ضمن این که مشی اصلی امام یک کار تودهوار و بدون خشونت بود اما از طرفی هم به آمادگی نظامی توجه میکردند.
* نماز عید پیش زمینه جمعه سیاه
ماجرای جمعه سیاه دارای پیش زمینه های قبلی است که از مهمترین آنها می توان به برگزاری نماز عید فطر در روز13شهریور 57 در تپه های قیطریه اشاره کرد.
آن روز من به همراه تعدادی از دوستان در قسمت انتظامات مردم را همراهی می کردم. مسئولیت جمع ما را شهید "صادق اسلامی " به عهده داشت که البته ساماندهی کلی این جریانات بر عهده نیروهای مسجد قبا بودند که در کنار شهید بزرگوار بهشتی حضور داشتند .
بعد از تعطیلی حسینه ارشاد، مسجد قبا مرکزیت پیدا کرده بود و افراد شاخصی در آنجا سخنرانی می کردند . مهندس بازرگان، دکتر سبحانی، شهید مفتح و... .
مسجد قبا خودش مستقلا برنامه داشت اما نماز عید فطر را شهید مفتح و دیگر آقایان اعلام کرده بود و ربطی به جامعه روحانیت نداشت.
یک کسی میگفت من دعوتنامههای آقای مفتح را دارم که اعلام کرده بود مردم برای اقامه نماز عید به تپههای قیطریه بیایند .
بعد از پایان نماز عید مردم به سمت خیابان "پل رومی " که عمود برخیابان شریعتی بود سرازیر شدند . اولین شعارهایی که سر می دادند عبارت بود از: "نصرمنالله و فتح قریب، چشماتو بازکن ندهندت فریب "، "نصرمنالله و فتح قریب، مرگ بر این سلطنت پرفریب ". ما همین طور که وارد خیابان شریعتی می شدم باکمال تعجب دیدم مردم در جلوی زیل های]نوعی ماشین نظامی که نیروها را حمل و نقل می کند[ ارتش تجمع کرده اند و با نیروهای ارتش در حال خوش و بش هستند و به آنها گل می دادند.
روایت های مختلفی از تعداد حضور مردم در راهپیمایی بعد از عید وجود دارد اما حدود جمعیت 600 هزار تا یک میلیون نفر آمده بودند. پیاده تا پیچ شمیران رفتیم.
در مسیر بعضی افراد ایستگاههای درست کرده بودند و به مردم آب و شربت میدادند. در صورتی که این راهپیمایی دفعتا برگزار شده بود و هیچ پیشبینی از قبل صورت نگرفته بود. در طول مسیر مردم به این سیل جمعیت میپیوستند. ماموران پلیس و گارد هم در بعضی از قسمت ها حضور داشتند ولی تعرضی وجود نداشت.
بعد از اتمام مراسم به منزل برگشتم اما بعدها از دوستان شنیدم که مردم تا غروب هم در خیابان ها حضور داشتند و شعار میدادند و حتی شعارها تند هم شده بود . بنای آقایان یعنی کسانی که مدیریت این کار را بر عهده داشتند مثل شهید بهشتی این بود که یک کار منطقی، مسالمتآمیز و همگانی و بدون درگیری صورت بگیرد .
* 17 شهریور، ریل برگردان شعار حقوق بشری کارتر
دولت شریف امامی با شعار آشتی ملی آمد تا فضای جامعه را تلطیف کند. او آخوندزاده بود و مدتی هم در مجلس سنا حضور داشت. وی وجهای از خودش باقی گذاشته بود و با بعضی از علما هم ارتباط داشت. از طرفی هم آمریکاییها بحث فضای باز سیاسی را مطرح میکردند و به شاه فشار میآوردند. البته شریف امامی بعضی ها را توانست اغفال کند.
در کنار این مسائل روحانیت شروع به بعضی فعالیت های مسالمتآمیز کردند مثل نماز عید فطر در 13 شهریور و یکی دو راهپیمایی دیگر که با آرامش برگزار شد. همه چیز به طور گل و بلبل پیش میرفت و حرف و حدیثی نبود.
زمان و مکان راهپیمایی ها را روحانیت به طور ارزیابی شده اعلام میکردند. من از روز قبل 17شهریور در تهران نبودم ولی از دوستان مورد وثوق شنیدم که روز قبل از جمعه سیاه در راهپیمایی خیابان آزادی یکسری از افراد که سوار موتور سیکلت هم بودند در مسیر به مردم می گفتند: "فردا 7صبح میدون ژاله ". این راهپیمایی از طرف "جامعه روحانیت مبارز " بصورت رسمی اعلام نشده بود، هرچند گفته می شود در جلسات جامعه روحانیت تعدادی نظرشان براین بوده که راهپیمایی برگزار شود.این نکته قابل تامل است که باید پیگیری شود.
مردم هم زمینه این را داشتندکه به خیابان بیایند ولی خوب مسئله مهم این است که این افرادی که زمان و مکان راهپیمایی را اعلام می کردند چه کسانی بودند؟ و از اینکه آن محل را انتخاب کردند چه قصدی داشتند؟ زیرا خیابان ها و محل های اطراف میدان شهدا (ژاله) مکان مناسبی برای برگزاری راهپیمایی نبود. آقای عمید زنجانی هم در خاطراتشان به این نکات اشاراتی کرده است.
آقای یحیی نوری قبلا زندان رفته بود و فعالیت های جسته گریخته سیاسی داشتند اما در ردیف های بالای مبارزاتی نبود. ایشان در جلسه ای برگزاری این راهپیمایی را اعلام میکند، حالا یا غفلتا این کار را کرده یا عمدا باید بررسی شود. به هر حال جای این نبود که مردم را بدون پیش بینی و برنامه بکشند بیرون.
رژیم متوجه شده بود اگر فرآیند راهپیمایی های مسالمت آمیز یکی دو هفته دیگر ادامه پیدا کند دیگر قدرت و نفوذی در جامعه نخواهد داشت و لذا تصمیم به سرکوبی گرفت. امریکایی ها هم به دنبال منافعشان بودند ، از دوسال قبل(1355) با روی کار آمدن کارتر فشارها برروی شاه برای رعایت حقوق بشر افزایش پیدا می کند و صحبت از فضای باز سیاسی می شود ولی در انتها متوجه می شوند که این نوع رفتارها به نفعشان نیست و بازی را به هم زدند که نمونه بارز آن جریانات 17 شهریور است. در اسناد موجود است که بعد از این کشتار همین آقای کارتر حامی حقوق بشر به شاه تلفن می کند و از محمدرضا پهلوی حمایت می کند.
اولویت منافع آمریکا است نه حقوق بشر، در حال حاضر هم همین طور است. اینها 17 شهریور را به عنوان ایستگاه آخر و ریل برگردون شعارهای حقوق بشری خود می دانستند و به این نتیجه رسیده بودند که دو سال روی حقوق بشر کار کرده اند و آخر کار این روحانیت است که از این موقعیت استفاده کامل را می کند.
راهپیمایی های 600هزار نفری، یک میلیونی و... برگزار می شود، حرفشان هم مردمی پسند، منطقی و جهان پسند است، خشونت هم ندارند. لذا آمریکایی ها یک مرتبه ریل را عوض کردند.
17 شهریور نقطه عطفی بود برای اینکه مسیر را تغییر دادند، با شاه هم جلساتی میگذارند. حتی شاه برای اعلام حکومت نظامی در 17 شهریور ابتدا با سفرای آمریکا و انگلیس جلسه میگذارد و بعد اعلام حکومت نظامی می کند. یعنی اینها یک طرحی را ریخته بودند که مردم در آن نقش اصلی را داشتند و در تله افتادند. اما به لطف خدا در نهایت به ضرر رژیم تمام شد. شواهد و قراین نشان می دهد که رژیم برای چنین کشتار عظیمی آماده شده بود چون وقتی ما برای دفن جنازه ها به بهشت زهرا رفتیم متوجه شدیم که از قبل 2 الی 3 قطعه قبر کنده شده آماده بود، در آن زمان که تعداد مرگ و میر کمتر از الان است.
در حالی که تا قبل از روز جمعه سیاه فضا خشونت آمیز نبوده و مردم آرام راهپیمایی میکردند نمونه آن در تپههای قیطریه است و برداشتی که می توان داشت این است که رژیم این طرح را ریخته بودند که حرکت های مسالمت آمیز مردمی را خفه کند و کار روی فاز دیگری بیافتد.
* پای آن سرباز را بوسیدم
در روز حادثه 17شهریور درتهران نبودم البته خبرش را شنیدم. شنبه صبح خودم را به تهران رساندم، هنوز شهرحالت جنگی داشت. ظهر سر نهار بودیم که آقای ارشادی آمد در منزلمان و گفت: محبوبه دانش دیروز شهید شده (محبوبه دانش دختر شهید دکتر غلامرضا دانش بود که در روز 7 تیر در حادثه بمب گذاری حزب جمهوری به شهادت رسیدند). او در مسجد ما فعالیت میکرد.ارشادی گفت: فردا برویم بهشت زهرا و جنازه اش را پیدا کنیم و دفنش کنیم.
البته بعدها متوجه شدیم که وقتی محبوبه دانش در درگیری ها شهید می شود جنازه اش را به مسجد که آقای موحدی کرمانی در آن نماز می خواندند منقل می کنند، ایشان هم جنازه را شناسایی میکند و با پدرش تماس میگیرد و به او می گوید: شما در مسجد ما یک مهمان داری. پدرش میگوید چه کسی؟ آقای موحدی میگوید:دختر شما شهید شده و اینجاست. همان روز شنبه جنازه را دفن میکنند. در بعضی نوشته ها و نقل قول ها دیده ام به غلط بعضی ها میگویند محبوبه دانش از مجاهدین خلق بوده، در صورتی که او دو سال با ما در مسجد فعالیت داشت و معلم قرآن بود. چه بسا منافقین نه از روی حماقت که از روی دنائت این حرفها را میزنند تا برای خودشان شهید درست کنند. این مطلب باید گفته شود که بعد از بوجود آمدن حادثه 17 شهریور بعضی از زندانبانان از شدت فاجعه گریه می کردند اما منافقین (سازمان مجاهدین خلق) در زندان جشن می گیرند که ارتجاع شکست خورد.
یکشنبه صبح تنهایی به بهشت زهرا رفتم. تمام محوطه غسالخانه پر از جنازه بود. مردم نگران و ملتهب به دنبال جنازه های اقوام خود می گشتند، هیچ کس درحال خودش نبود. به داخل غسالخانه مردانه رفتم. جنازه های فراوانی در آنجا وجود داشت ، بعضی از آنها در داخل پارچه قرار داشتند اما بیشتر جنازه ها بر روی زمین پخش بودند. بر روی اکثر آنها با کاغذ نوشته بودند "ناشناس ". اسمی یادم نیست که بر روی جنازه ای نوشته باشند. آن زمان زیاد رسم نبود مردم به همراه خود کارت شناسی داشته باشند به همین دلیل بیشتر جنازه ها ناشناس بود.
هین طوری هاج و واج داشتم جنازه ها را نگاه می کردم که یکدفعه متوجه صدای مرده شوری شدم که من را صدا می زد، گریه میکرد و خیلی هم مضطرب بود. از قبل با هم آشناییتی داشتیم. به من گفت: می خواهید چه کار کنید ؟ گفتم: نمی دانم. گفت: هر کاری می کنید عجله کنید، دیشب از طرف حکومت نظامی آمدند و هر چند جنازه بود بردند و ریختند داخل چاه. بعدها که از خانواده های شهدای 17 شهریور پرس و جو می کردم ، آنها هم می گفتند بعد از پیگیری های زیاد فهمیدیم که جنازه ها را داخل یک گودال ریخته اند. خود این مطلب نشان می دهد که رژیم از قبل برای این کار برنامه داشته چون کندن گودال کار چندانی آسانی نیست.
بسیاری از شاهدان ماجرا می گویند در روز حادثه عُمال رژیم افرادی که بر روی زمین افتاده بودند، مرده و زنده را جمع کردند و می بردند. من معتقدم جنازه های که در روز یکشنبه در غسالخانه بهشت زهرا وجود داشت افرادی بودند که به منازل اطراف محل حادثه پناه بردند. در کل می توان جنازه ها را به سه قسمت تقسیم کرد، یک بخش جنازه هایی که خود ساواک در روز حادثه از خیابان جمع کرد، دسته دیگر جنازه های ناشناسی که در بهشت زهرا وجود داشت و دسته آخر شهدای که اسم دارند. ساواک آن زمان تعداد شهدا را 80 نفر اعلام کرده اما منابع دیگر به بیش از 1000 نفر اشاره کرده اند ولی با کمال تعجب در مراسم سالگرد این شهدا در سال گذشته اعلام کردند که تعداد شهدا 67 نفر است.
خلاصه آن مرده شور به من گفت : هر کاری می کنید زود دست به کار شوید چون امشب هم به اینجا می آیند و مابقی جنازه ها را می برند. متوجه شدم موقعی که این صحبت ها را می کند اطرافش را نگاه می کند که کسی متوجه صحبت های او نشود، می ترسید.
راه افتادم به گشت زدن در اطراف غسالخانه. جنازهها از همه نوع وجود داشت. مرد، زن، بچه، پیرزن، پیرمرد. اما تعداد زنان و بچه ها از همه بیشتر بود حتی کودکانی با سنین 1الی2 سال هم وجود داشت. برآوردم از تعداد جنازه ها در 8 صبح یکشنبه حدود 150 نفر بود.
به غسال گفتم برای دفن جنازه ها باید چه کار کنیم؟ گفت: باید بروید برای هر کدام 1000 تومان بدهید و قبض تهیه کنید تا ما هم جنازه ها را بشوییم.
نگاهی به دور و برم انداختم ، در واقع میخواستم یک بر آورد هزینه بکنم. آمدم بیرون غسالخانه، مردم مضطرب و ملتهب بودند و بعضی هم گریه میکردند. بعضی هم شعار می دانند، هیچ کس نمی دانست چه کار باید بکند، فضای غریبی بود. حدود 400 -300 نفر در محوطه جمع بودند و در گروههای چندنفره با هم صحبت می کردند. کمی آن طرفتر دیدم حاج مرتضی روی بشکه مانندی ایستاده است و برای مردم سخنرانی میکند: ای مردم رژیم دوستان ما را کشته و حالا ما باید جنگ مسلحانه کنیم. افراد زیادی دورش جمع شده بود و معرکه گرمی راه انداخته بود. از پایین صدا زدم: حاج مرتضی!حاج مرتضی! گفت: هان. گفتم: فعلا بیا بریم جنازه ها را دفن کنیم. گفت: نه ما باید جنگ مسلحانه کنیم و ... . گفتم: باشه حال بیا بریم جنازه هایمان را دفن کنیم، تمام که شد میرویم جنگ مسلحانه راه میاندازیم.
یک مقدار در جمعیت نگاه کردم، اکثر افراد حاضر جوان بودند . کمی از جمعیت متراکم دور شدم، حاج "حسن سعید " امام جماعت مسجد چهلستون بازار که با پدرم هم رفاقت داشت در کنار آقا "جعفر خوانساری " (فرزند آیت الله خوانساری) دیدم که زیر یک درخت ایستاده بودند و جمعیت را رصد میکردند. رفتم جلو و سلام کردم، ماجرای دفن و نحوه آن را برای آنها تعریف کردم. حاج حسن گفت: من برای این کار پول آورده ام، آقای جعفر هم پول همراه داشت.
حاج حسن پول داد و گفت : بگیرید و سریع شروع کنید. رفتم قسمت اداری و تعدادی قبض گرفتم و دادم به غسال. کار را شروع کردند، دیدم اول دارد از شستشوی یک سرباز شروع میکند. اعتراض کردم و گفتم: حالا اول بیا شهدا را بشور بعد برو سراغ آن سرباز. تصورم این بود که سرباز شهید نیست و از افرادی است که مردم را کشته است. غسال گفت: میدانی این کیست؟ گفتم: نه. گفت: این همان سربازی است که به طرف فرمانده اش شلیک کرده . ماجرایش را از مردم شنیده بودم. در همان روز حادثه وقتی فرمانده میدان دستور شلیک به سمت مردم را می دهد، این سرباز از جایش بلند می شود و به سمت فرمانده اش شلیک می کند. تا جنازه اش را دیدم اشکم خود به خود سرازیر شد. رفتم بالا سر جنازه اش و شروع کردم لباس هایش را در آوردن و آمده کردنش برای غسل شهادت.
اول پوتین هایش را در آوردم و پاهایش را بوسیدم، در عمرم تا به حال چنین کاری نکرده بودم. تیرخورده بود در گیجگاهش، یک تیر هم خورده بود در شکمش. پلاکش را خواندم، اسمش "سیدحسنحسینی " بود. شروع کردم بالای سرش روضه خواندن تا او را شستند و کفن پیچ کردند. اولین جنازهای که دفن کردیم جنازه همین سربازبود . بعدا فهمیدیم ترک تبریز بوده و مادرش در مراسم چهلم شهدای تبریز سخنرانی کرده است و این نشان می داد که او از یک خانواده انقلابی بوده.
مدتی از دفن جنازه ها گذشت، یکدفعه یادم افتاد ای دل غافل، این جنازه ها را بی نام و نشان دفن کرده ایم. یک نظر به اطرافم انداختم، یک نفر دوربین به دست دیدم. صدایش کردم و به او گفتم: از هر جنازهای که قبض دارد یک عکس بگیرد و برای عکسها شماره بگذارد. یک لیستی هم تهیه کردیم و شماره تصاویر و قبوض را در آن نوشتیم. سال های بعد با او تماس گرفتم و باعکس هایش یک نمایشگاه عکس در مسجد دانشگاه تهران برگزار کردیم تا مردم جنازه ها را شناسایی کنند.
خلاصه مرتب از حاج حسن پول میگرفتم و قبض تهیه میکردم. در حین کار متوجه شدم که جنازهها را به طور غیر منظم و پراکنده در قطعه های مختلف دفن میشود. رفتم قسمت اداری بهشت زهرا و گفتم: جنازه ها باید یکجا دفن شوند . مسئول آنجا گفت: نه به ما دستور داده اند که جنازه هاباید به طور پراکنده و پخش دفن شوند. شروع به دادو بیداد کردم و گفتم: ما دیگر پول نمیدهیم، شما باید جنازه ها را در کنار هم دفن کنید. بالاخره قبول کردند در قطعه 17 دفن شوند که به طور اتفاقی با 17 شهریور همخوانی داشت. فضای بهشتزهرا در دست انقلابیها بود. سخنرانی حاج مرتضی هم با دفن شهدا به هم خورده بود. دیگر ظهر شده بود و هم خسته بودند و بعضی از جنازهها هنوز روی زمین مانده بود.
تا شب حدود 50 جنازه دیگر آوردند . خیلی کار بود، دیگر نفر هم نداشتیم که این جنازهها را به دوش بگیرد و تا بالای قبر ببرد. همه از نفس افتاده بودند. من التماس میکردم که بیایید و جنازه را بلند کنید. آخرهای کار یادمان افتاد که باید به جنازه نماز می خواندیم و این کار را هم نکرده بودیم. اصلا هوش و حواس درستی نداشتیم . البته فضای رعب نبود چون مامورها در آنجا نبودند اما فضای ناراحت کنندهای حاکم بود. کفن و دفن شهدا تا روز سه شنبه طول کشید. تعداد شهدای که در مدت این سه روز دفن شدند به ذهنم میرسد 400 نفر بیشتر بود.
*گفتگو از حسین جودوی
